Szkolenia z uproszczonych metod uprawy roślin - 4 i 5.09.2025 r.
Bezorkowo, efektywnie i ekonomicznie – szkolenia dla lubuskich rolników
Na początku września Lubuski Ośrodek Doradztwa Rolniczego zorganizował dwa specjalistyczne szkolenia poświęcone uproszczonym metodom uprawy roślin w ramach operacji pn. Współpraca z lubuskimi rolnikami w ramach Zespołów Tematycznych ds. innowacji w rolnictwie zgodnie z Planem Działania KSOW+ na lata 2023-2027 Plan Operacyjny na 2025 r. Pierwsze spotkanie odbyło się 4 września w siedzibie HZZ Osowa Sień w Przyczynie Górnej, a drugie 5 września w Gorzowie Wlkp. Szkolenia zgromadziły liczne grono rolników, doradców rolnych i przedstawicieli spółek nasiennych, zainteresowanych nowoczesnymi metodami uprawy, które łączą efektywność produkcji z ochroną środowiska i redukcją kosztów.
Celem szkoleń było kompleksowe przedstawienie systemów uprawy uproszczonej/ konserwującej, które polegają na ograniczeniu lub całkowitej rezygnacji z tradycyjnej orki, zastępując ją metodami bezorkowymi lub pasowymi (strip-till). „Nowoczesne rolnictwo XXI wieku wymaga rozwiązań łączących ochronę gleby, efektywność produkcji i ograniczenie kosztów. Systemy uproszczone to przyszłość, ale muszą być dopasowane do specyfiki gospodarstwa” – podkreślał główny prelegent szkolenia dr hab. inż. Tomasz Piskier, profesor Politechniki Koszalińskiej, kierownik Katedry Agrobiotechnologii.
W swoim wystąpieniu profesor Piskier przedstawił szerokie spektrum zagadnień związanych z bezorkowymi systemami uprawy roślin. Omówił wpływ eliminacji tradycyjnej orki na strukturę gleby, bioróżnorodność i efektywność produkcji. Profesor wskazał korzyści ekologiczne: zachowanie warstwy próchniczej, poprawę życia mikroorganizmów i dżdżownic oraz lepsze magazynowanie wody w glebie, co jest kluczowe w okresach suszy. Zwrócił uwagę, że uproszczone metody uprawy mogą znacząco ograniczyć erozję gleby, zwiększyć w niej retencję wody. Jednocześnie podkreślił wyzwania związane z zagęszczeniem gleby, szczególnie na głębokościach 60-80 cm, które są trudne do usunięcia nawet przy zastosowaniu głęboszy. Profesor Piskier podkreślił, że sukces technologii uproszczonej uprawy zależy od odpowiedniego dopasowania systemu do specyfiki gospodarstwa, warunków glebowych i klimatycznych – „Uprawa bezorkowa jest najlepsza, ale nie każde pole nadaje się do tego systemu. Najważniejsze to odpowiedni dobór narzędzi, sprzętu i technologii do lokalnych warunków”.
Praktyka i ekonomia
Praktyczne aspekty wdrażania uproszczonych metod uprawy roślin przybliżyli uczestnikom mgr inż. Przemysław Miś, główny agronom w HZZ Osowa Sień oraz mgr Józef Horbatowski, prezes PR-H Agro Nasiona Sp. z o.o. Na podstawie wieloletniego doświadczenia przedstawili wady i zalety uprawy bezorkowej w porównaniu z tradycyjną orką, a także aspekty ekonomiczne i organizacyjne w gospodarstwach. „System uproszczonej uprawy ogranicza liczbę przejazdów ciężkiego sprzętu, co obniża koszty paliwa i pracy” – wskazywał mgr Miś. – „Jednocześnie wymaga odpowiedniego sprzętu i doświadczenia w zarządzaniu glebą, aby uniknąć problemów z jej zagęszczeniem”. Eksperci omówili również ekonomiczne i organizacyjne uwarunkowania stosowania uproszczonej uprawy. Uczestnicy dowiedzieli się, że redukcja liczby przejazdów ciężkiego sprzętu prowadzi do oszczędności paliwa i czasu pracy. Choć inwestycje w odpowiedni sprzęt mogą być początkowo kosztowne, to w dłuższej perspektywie przynoszą korzyści finansowe i środowiskowe. Wdrażanie uproszczonych systemów wymaga planowania i monitorowania gleby, aby unikać problemów z zagęszczeniem i wzrostem presji chwastów. Specjaliści podkreślali, że sukces metody zależy od indywidualnych warunków gospodarstwa – rodzaju gleby, ukształtowania terenu i dostępnych zasobów sprzętowych.
Szkolenia obejmowały również prezentację doświadczeń lokalnych gospodarstw, które wprowadziły uproszczone metody uprawy. Właściciele gospodarstw dzielili się obserwacjami dotyczącymi efektywności produkcji, kosztów eksploatacyjnych i wpływu na strukturę gleby. Gospodarstwa, które zrezygnowały z orki, zauważyły zmniejszenie erozji gleby i lepszą retencję wody w okresach suszy. Właściciele podkreślali konieczność dostosowania sprzętu do warunków glebowych. Gospodarstwa, które stosują pasową uprawę minimalizują przerywanie ciągłości próchnicy, co pozytywnie wpływa na żyzność gleby i zdrowie roślin.
Pokaz polowy sprzętu i techniki uprawy
Jednym z najważniejszych elementów szkolenia w HZZ Osowa Sień był pokaz polowy, podczas którego uczestnicy mieli okazję zapoznać się z nowoczesnym sprzętem do uproszczonej uprawy roślin. Pokaz obejmował prezentację siewników pasowych, agregatów uprawowych i narzędzi konserwujących strukturę gleby, a także omówienie ich funkcji i zasad użytkowania na różnych typach gleby. Uczestnicy zapoznali się z charakterystyką sprzętu:
- Siewniki pasowe pozwalają na precyzyjne wysiewanie nasion w wąskich pasach, minimalizując ingerencję w glebę
- Agregaty uprawowe umożliwiają utrzymanie odpowiedniej struktury gleby bez konieczności tradycyjnej orki
- Specjalistyczne narzędzia do konserwacji gleby wspierają retencję wody i rozwój mikroorganizmów, co jest kluczowe w systemach uproszczonej uprawy
Zalety i wady uproszczonych metod uprawy
Zalety:
- ochrona struktury gleby – ograniczenie orki pozwala zachować naturalną warstwę próchniczą i minimalizuje erozję gleby
- redukcja kosztów – mniej przejazdów ciężkiego sprzętu oznacza oszczędność paliwa i zmniejszenie nakładu pracy
- zwiększenie retencji wody – gleba lepiej magazynuje wilgoć, co jest istotne w okresach suszy
- poprawa życia biologicznego gleby – mniej ingerencji mechanicznej sprzyja rozwojowi mikroorganizmów i dżdżownic.
Wady:
- zagęszczenie gleby – szczególnie w warstwach 60-80 cm, trudne do usunięcia i ograniczające rozwój korzeni roślin
- wymóg odpowiedniego sprzętu – konieczne jest stosowanie specjalistycznych narzędzi do uprawy bezorkowej
- ograniczenia na niektórych glebach – ciężkie, gliniaste lub mokre gleby obniżają efektywność systemu
- potencjalny wzrost presji chwastów – przy braku właściwego zarządzania może wymagać dodatkowego mechanicznego lub chemicznego zwalczania.
Wsparcie finansowe i rachunkowość
Szkolenia uzupełniły wystąpienia doradców LODR. Pani Iwona Kupińska przedstawiła założenia Systemu Rachunkowości FSDN, który umożliwia gospodarstwom dokładne monitorowanie kosztów i przychodów związanych z wdrażaniem nowych metod uprawy. Pani Kamila Marciniak zaprezentowała możliwości wsparcia finansowego w ramach Funduszu Gwarancji Rolnych, który pomaga w finansowaniu inwestycji w nowoczesny sprzęt rolniczy i wdrażanie innowacyjnych technologii.
Dzięki tym prezentacjom uczestnicy mogli lepiej zrozumieć, jak zarządzać gospodarstwem, aby uproszczone metody uprawy były efektywne zarówno pod względem produkcyjnym, jak i finansowym.
Operacja realizowana przez Lubuski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Kalsku w ramach Planu Operacyjnego na 2025 r. Operacja dofinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Schematu II Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
