Pobieranie monolitów glebowych do oceny przezimowania roślin
Pobieranie monolitów glebowych do oceny przezimowania roślin
Pracownicy Lubuskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego we współpracy z Urzędem Statystycznym dokonali pobrania próbek glebowych wszystkich ozimych celem określenia uszkodzeń mrozowych i określenia stopnia regeneracji na wiosnę.
Pobieranie monolitów glebowych to praktyczna metoda oceny przezimowania roślin ozimych (np. zbóż czy rzepaku) w warunkach kontrolowanych — laboratoryjnych albo szklarniowych. Dzięki temu badaniu możliwe jest określenie stopnia uszkodzeń mrozowych oraz przewidzenie regeneracji roślin na wiosnę, co pomaga w podejmowaniu decyzji agrotechnicznych, takich jak dosiewy lub utrzymanie plantacji.
Kiedy pobierać monolity?
Najlepiej w okresach odwilży lub wtedy, gdy gleba nie jest głęboko zamarznięta, aby uniknąć mechanicznego uszkodzenia systemu korzeniowego.
W praktyce polowej pobieranie monolitów realizuje się zwykle w lutym lub na początku marca, jeszcze przed ruszeniem wegetacji.
Czas pobierania może być uzależniony od warunków pogodowych i stopnia zamarznięcia gleby — na niektórych plantacjach monolity pobiera się nawet przy lekkim zamarznięciu gruntu.
Jak pobierać monolity?
1. Wybór miejsca
Próbki pobiera się z kilku reprezentatywnych miejsc na polu, najlepiej tam, gdzie rośliny wyglądają typowo dla całej plantacji.
2. Wielkość monolitu
Standardowy monolit to bryła ziemi o bokach ok. 15–30 cm i głębokości do 20–30 cm, zawierająca korzenie roślin i fragment profilu gleby.
3. Przeniesienie
Pobrany monolit umieszcza się w skrzyneczce lub innej stabilnej formie, żeby zachować strukturę gleby.
4. Przechowywanie przed oceną
Próbki można przechowywać przez kilka dni w chłodni (ok. 4–6°C), zanim zostaną poddane analizie w warunkach wzrostu.
Ocena przezimowania roślin - Po pobraniu monolitów przebiega ocena w warunkach kontrolowanych:
Monolity rozmraża się stopniowo i umieszcza w jasnym pomieszczeniu o temperaturze ok. 15–20°C, co pozwala na obserwację regeneracji roślin.
Po ok. 7–14 dniach obserwacji ocenia się liczbę roślin żywych, ich kondycję oraz ewentualne objawy uszkodzeń mrozowych.
Rośliny uznaje się za żywe, jeżeli po rozmrożeniu wypuszczają nowe liście lub korzonki; brak odrostów wskazuje na uszkodzenie mrozowe.
Praktyczne znaczenie
Metoda ta pomaga oszacować rzeczywiste straty przezimowania i przewidzieć potencjalne plony, co jest szczególnie ważne po zimach z dużymi wahaniami temperatur czy niedoskonałą pokrywą śnieżną. Przykładowe badania Głównego Urzędu Statystycznego pokazały, że w sezonie 2025 większość upraw ozimych przezimowała bez większych strat, mimo spadków temperatur przy gruncie nawet poniżej –20°C.
Na podstawie takich analiz rolnicy mogą zdecydować, czy przeprowadzić renowację plantacji (np. dosiew), czy kontynuować uprawę zgodnie z planem.
Wiesław Nowakowski
Zastępca Kierownika Działu Technologii Produkcji Rolniczej i Doświadczalnictwa
tel. 68 385 20 91 wew. 333, tel. kom. 512 217 220, adres e-mail: w.nowakowski@lodr.pl
