Letnie choroby i szkodniki w warzywniku. Na co zwrócić uwagę w lipcu?
Letnie choroby i szkodniki w warzywniku. Na co zwrócić uwagę w lipcu?
Lipiec to okres intensywnego wzrostu, kwitnienia i plonowania warzyw. Jednocześnie wysoka temperatura, okresowe opady oraz duża wilgotność powietrza mogą sprzyjać rozwojowi chorób i szybkiemu namnażaniu się szkodników. W tym czasie warto regularnie kontrolować uprawy, ponieważ wczesne zauważenie pierwszych objawów pozwala często ograniczyć problem bez konieczności wykonywania wielu zabiegów.
Rośliny najlepiej oglądać co kilka dni. Szczególną uwagę należy zwracać na spodnią stronę liści, młode pędy, łodygi, kwiaty i owoce. Niepokojące mogą być brunatne lub żółte plamy, biały albo szary nalot, zwijanie się liści, drobne pajęczynki, lepkie pędy, wygryzione otwory oraz zahamowanie wzrostu.
Zaraza ziemniaka na pomidorach i ziemniakach
Jedną z najgroźniejszych chorób pojawiających się latem jest zaraza ziemniaka. Atakuje przede wszystkim ziemniaki i pomidory, a jej rozwojowi sprzyja wilgotna pogoda oraz długotrwałe zwilżenie liści.
Pierwszymi objawami są zwykle nieregularne, brunatne lub wodniste plamy na liściach. Choroba może szybko objąć również łodygi oraz owoce pomidorów, na których pojawiają się twarde, ciemne przebarwienia.
Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia zarazy, należy podlewać rośliny bezpośrednio przy ziemi, unikać moczenia liści oraz zapewnić przewiew między roślinami. Warto również usuwać dolne liście pomidorów, szczególnie te, które dotykają podłoża. Porażone części roślin należy usuwać z uprawy i nie pozostawiać ich na grządce.
Mączniak prawdziwy i mączniak rzekomy
Na ogórkach, cukiniach, dyniach, grochu i innych warzywach może pojawić się mączniak. Mączniak prawdziwy jest łatwy do rozpoznania, ponieważ na liściach tworzy biały lub szarawy nalot przypominający rozsypaną mąkę. Z czasem liście żółkną i zasychają.
Mączniak rzekomy objawia się najczęściej żółtawymi, nieregularnymi plamami na górnej stronie liści. Od spodu może pojawić się szarawy lub fioletowy nalot. Chorobie sprzyja wysoka wilgotność, częste opady oraz słaba cyrkulacja powietrza.
Podstawą profilaktyki jest zachowanie odpowiednich odstępów między roślinami, podlewanie rano i unikanie zwilżania liści. Ważne jest również usuwanie chorych fragmentów oraz unikanie nadmiernego nawożenia azotem, które prowadzi do powstawania delikatnych i bardziej podatnych na choroby przyrostów.
Szara pleśń
Szara pleśń może atakować pomidory, fasolę, sałatę, truskawki oraz wiele innych roślin. Najczęściej rozwija się w miejscach wilgotnych, zacienionych i słabo przewiewnych.
Na porażonych częściach roślin pojawiają się brunatne, miękkie i wodniste plamy, a następnie charakterystyczny szary nalot. Choroba łatwo rozwija się na uszkodzonych owocach, obumarłych kwiatach i zalegających resztkach roślinnych.
Chore owoce, liście i pędy należy regularnie usuwać. Warto także zadbać o przewiew w uprawie i nie podlewać roślin po liściach, szczególnie wieczorem.
Mszyce
Mszyce należą do najczęściej spotykanych szkodników warzyw. Gromadzą się na młodych pędach, liściach i pąkach, wysysając z nich soki. Zaatakowane liście mogą się zwijać, marszczyć i deformować, a wzrost roślin zostaje zahamowany.
Na liściach może pojawić się lepka spadź. Często w pobliżu kolonii mszyc widoczne są także mrówki, które korzystają z wydzielanej przez nie słodkiej substancji.
Niewielkie skupiska mszyc można usuwać ręcznie lub zmywać umiarkowanym strumieniem wody. Warto również chronić biedronki, złotooki, bzygowate i inne pożyteczne owady, które w naturalny sposób ograniczają liczebność mszyc.
Przędziorki
Przędziorki szczególnie szybko rozwijają się podczas suchej i gorącej pogody. Są bardzo małe, dlatego początkowo trudno je zauważyć. Pierwszym objawem ich żerowania są zwykle drobne, jasne punkciki na liściach.
Z czasem liście żółkną, szarzeją i zasychają. Przy większej liczbie szkodników między liśćmi i pędami można zauważyć delikatną pajęczynkę. Przędziorki często pojawiają się na ogórkach, fasoli, pomidorach, truskawkach i roślinach uprawianych pod osłonami.
Rośliny warto regularnie kontrolować, zwłaszcza podczas upałów. Należy również unikać ich silnego przesuszania, ponieważ osłabione rośliny są bardziej podatne na uszkodzenia.
Gąsienice i pchełki ziemne
Na warzywach kapustnych mogą pojawić się gąsienice wygryzające nieregularne otwory w liściach. Warto oglądać szczególnie ich spodnią stronę, gdzie mogą znajdować się jaja i młode larwy. W niewielkich uprawach można usuwać je ręcznie.
Drobne, liczne otwory na liściach rzodkiewki, rukoli i innych warzyw kapustnych mogą być śladem żerowania pchełek ziemnych. Szkodnikom tym sprzyja sucha i ciepła pogoda. Młode rośliny można chronić za pomocą gęstej siatki lub włókniny, dokładnie zabezpieczonej przy podłożu.
Ślimaki
Po opadach i podczas wilgotnej pogody większym problemem mogą stać się ślimaki. Najczęściej żerują nocą, uszkadzając młode warzywa, sałatę, kapustę, truskawki oraz rośliny ozdobne. W ciągu dnia ukrywają się pod deskami, kamieniami, donicami i w gęstej roślinności.
Ograniczeniu ich liczebności sprzyja usuwanie potencjalnych kryjówek, regularne wykaszanie trawy przy grządkach oraz podlewanie rano zamiast wieczorem. Ślimaki można także systematycznie zbierać.
Najważniejsza jest profilaktyka
W letniej ochronie warzywnika najważniejsze znaczenie ma regularna obserwacja roślin i szybkie reagowanie. Pomocne są również:
zachowanie odpowiednich odstępów między roślinami,
podlewanie bezpośrednio przy ziemi,
unikanie moczenia liści,
usuwanie chorych i uszkodzonych części,
odchwaszczanie grządek,
niepozostawianie chorych owoców i liści pod roślinami,
unikanie nadmiernego nawożenia azotem,
stosowanie siatek i osłon,
ochrona pożytecznych owadów.
Nie każda plama na liściu oznacza chorobę, a pojedynczy owad nie musi być od razu poważnym zagrożeniem. Podobne objawy mogą wynikać z niedoboru wody, poparzenia słonecznego, nadmiernego nawożenia lub uszkodzeń mechanicznych. Dlatego przed podjęciem działań warto dokładnie obejrzeć całą roślinę.
Jeżeli konieczne jest zastosowanie środka ochrony roślin, należy wybrać preparat przeznaczony do ochrony konkretnego gatunku przed określoną chorobą lub szkodnikiem i stosować go zgodnie z aktualną etykietą. W przypadku warzyw szczególnie ważne jest przestrzeganie okresu karencji.
Regularne przeglądanie warzywnika pozwala zauważyć problem na wczesnym etapie. Usunięcie kilku porażonych liści, pojedynczych gąsienic lub niewielkiej kolonii mszyc jest znacznie łatwiejsze niż ratowanie całej, silnie zaatakowanej uprawy.
Anna Szefner
Specjalista ds. rolnictwa ekologicznego i ochrony środowiska
