Dyrektywa śniadaniowa
WażneOd 14 czerwca 2026 r. obowiązują nowe przepisy wynikające z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1438, określanej potocznie jako „Dyrektywa śniadaniowa”.
Regulacja obejmuje miód, soki i nektary owocowe, dżemy, galaretki, marmolady, słodzony przecier z kasztanów oraz niektóre rodzaje mleka konserwowanego. Celem zmian jest przede wszystkim poprawa jakości informacji przekazywanych konsumentom, zwiększenie przejrzystości rynku, ograniczenie nieuczciwych praktyk oraz dostosowanie przepisów do nowych technologii produkcji i oczekiwań dotyczących składu żywności.
Miód- dokładniejsze informacje o pochodzeniu
Jedna z najważniejszych zmian dotyczy oznakowania mieszanek miodu pochodzących z kilku państw. Na etykiecie należy wskazać kraje, w których miód został zebrany, w kolejności malejącej według ich udziału w mieszance. Obok nazwy każdego państwa powinien znaleźć się również procentowy udział miodu pochodzącego z tego kraju.
Dopuszczalne odchylenie między wartością zadeklarowaną a rzeczywistym udziałem wynosi 5 punktów procentowych i powinno być możliwe do potwierdzenia na podstawie dokumentacji dotyczącej identyfikowalności produktu. W przypadku mieszanek pochodzących z więcej niż czterech państw możliwe jest zastosowanie uproszczenia. Jeżeli cztery kraje o największym udziale odpowiadają łącznie za ponad połowę masy produktu, udział procentowy można podać tylko przy nich. Pozostałe kraje nadal muszą zostać wymienione w kolejności malejącej. Na opakowaniach zawierających mniej niż 30 gramów miodu nazwy państw mogą zostać zastąpione dwuliterowymi kodami krajów.
Nowe zasady ułatwiają konsumentowi ocenę, czy kupuje miód krajowy, czy produkt będący mieszanką surowców z różnych części świata. Mają również znaczenie dla polskich pszczelarzy, ponieważ pozwalają wyraźniej odróżnić miód krajowy od mieszanek zawierających surowiec importowany.
Dyrektywa przewiduje dalsze prace nad ujednoliceniem metod badania autentyczności miodu. Mają one służyć m.in. wykrywaniu dodatku syropów cukrowych, potwierdzaniu pochodzenia produktu oraz ocenie zgodności z wymaganiami jakościowymi. Planowane jest również rozwinięcie systemu identyfikowalności, który pozwoli prześledzić drogę miodu od pszczelarza lub importera aż do produktu oferowanego konsumentowi. Ma to ułatwić kontrole i szybsze ustalanie źródła ewentualnych nieprawidłowości.
Dyrektywa podkreśla również, że pyłek jest naturalnym składnikiem miodu. Nie powinien być celowo usuwany, z wyjątkiem sytuacji, gdy jest to nieuniknione podczas oczyszczania produktu z obcych substancji. Ma to znaczenie dla oceny botanicznego i geograficznego pochodzenia miodu.
Soki i nektary owocowe - nowe kategorie produktów
Zmiany obejmują także soki owocowe. Wprowadzono nowe kategorie soków o obniżonej zawartości naturalnie występujących cukrów. Aby produkt mógł zostać oznaczony w ten sposób, zawartość cukrów musi zostać zmniejszona co najmniej o 30 procent w porównaniu z typowym sokiem z danego owocu.
Obniżenie zawartości cukrów nie może polegać na rozcieńczeniu produktu ani na dodaniu substancji słodzących. Sok powinien zachować podstawowe właściwości fizyczne, chemiczne, odżywcze i smakowe charakterystyczne dla owocu, z którego został wyprodukowany. Na etykietach soków można również zamieszczać informację, że produkt zawiera wyłącznie naturalnie występujące cukry. Ma to ułatwić odróżnienie soków od innych napojów owocowych, do których mogą być dodawane cukry lub substancje słodzące.
Zmiany dotyczą również nektarów owocowych. W przypadku niektórych produktów ograniczono maksymalną ilość dodawanego cukru lub miodu, a także dopuszczono nowe metody przetwarzania pozwalające zmniejszać zawartość naturalnych cukrów.
Dżemy i galaretki - więcej owoców w gotowym produkcie
Dyrektywa zwiększa minimalną ilość owoców wymaganą do produkcji dżemów i galaretek. W przypadku większości standardowych dżemów i galaretek ilość owoców potrzebna do wyprodukowania jednego kilograma produktu wzrosła z 350 do 450 gramów.
Dla dżemów i galaretek ekstra minimalna zawartość owoców wzrosła z 450 do 500 gramów. Dla niektórych gatunków, takich jak porzeczki, pigwa, rokitnik czy owoce dzikiej róży, obowiązują odrębne wartości. Zwiększenie udziału owoców ma sprzyjać produkcji wyrobów o wyższej zawartości surowca owocowego i jednocześnie ograniczać ilość dodawanego cukru.
Przepisy umożliwiają również stosowanie określenia „marmolada” w odniesieniu do niektórych przetworów z owoców innych niż cytrusowe. Produkty wytwarzane z owoców cytrusowych mogą być natomiast wyraźniej oznaczane jako „marmolada cytrusowa”.
Mleko konserwowane- możliwość obniżenia zawartości laktozy
Zmiany obejmują również mleko częściowo lub całkowicie odwodnione, w tym mleko zagęszczone i mleko w proszku. Nowe przepisy dopuszczają stosowanie procesu enzymatycznego, w którym laktoza jest rozkładana na glukozę i galaktozę. Umożliwia to produkcję mleka konserwowanego o obniżonej zawartości laktozy.
Czy dyrektywa zmienia zasady bezpieczeństwa żywności?
Dyrektywa śniadaniowa nie wprowadza nowego systemu bezpieczeństwa sanitarnego żywności. Nie zastępuje przepisów dotyczących higieny produkcji, systemu HACCP, warunków przechowywania, dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń ani odpowiedzialności producenta za bezpieczeństwo produktu.
Zmiany dotyczą przede wszystkim jakości handlowej, składu, oznakowania, autentyczności i identyfikowalności żywności. Pośrednio wzmacniają jednak ochronę konsumentów, ponieważ dokładniejsze dane o pochodzeniu produktów i możliwość prześledzenia ich drogi w łańcuchu dostaw ułatwiają organom kontrolnym wykrywanie nieprawidłowości.
Co nowe przepisy oznaczają dla konsumentów i producentów?
Dyrektywa śniadaniowa ma ułatwić konsumentom dokonywanie bardziej świadomych wyborów. W przypadku miodu oznacza dokładniejsze informacje o kraju pochodzenia, w dżemach większy udział owoców, a w sokach możliwość łatwiejszego rozpoznania produktów o obniżonej zawartości naturalnych cukrów. W przypadku mleka konserwowanego rozszerzono natomiast możliwości produkcji wyrobów o zmniejszonej zawartości laktozy.
Dla producentów nowe regulacje oznaczają konieczność dostosowania składu, dokumentacji i etykiet do zmienionych wymagań. Jednocześnie bardziej przejrzyste zasady mogą sprzyjać uczciwej konkurencji i ułatwiać wyróżnienie produktów spełniających wyższe standardy jakościowe.
Produkty oznakowane zgodnie z wcześniejszymi przepisami i wprowadzone do obrotu przed 14 czerwca 2026 r. mogą być sprzedawane do wyczerpania zapasów. Dlatego przez pewien czas na rynku mogą znajdować się opakowania przygotowane zarówno według nowych, jak i wcześniejszych zasad.
