Ciekawostka ogrodnicza: petunia, która świeci po zmroku
Ciekawostka ogrodnicza: petunia, która świeci po zmroku
Na zdjęciach wygląda jak żart z internetu, a to normalna, żywa petunia. W dzień ma białe kwiaty jak wiele odmian balkonowych, a po zmroku potrafi dawać delikatne, zielonkawe światło. Nie jest to „farba fosforyzująca” ani efekt czarnego światła. Ta roślina świeci sama z siebie, bo w jej tkankach działa mechanizm bioluminescencji przeniesiony z grzybów.
Firefly Petunia to handlowa nazwa bioluminescencyjnej petunii dostępnej na rynku amerykańskim. Roślina rośnie kompaktowo, zwykle osiąga ok. 20-25 cm, i kwitnie na biało. Właśnie pąki i kwiaty są tym, co najczęściej robi największe wrażenie po zmroku.
W naturze świecą m.in. świetliki, część organizmów morskich i pewne grzyby. W przypadku tej petunii wykorzystano „grzybową” drogę bioluminescencji. Opisano zestaw genów i enzymów, które pozwalają wytwarzać „paliwo” (lucyferynę) z cząsteczek obecnych w roślinach, a potem, dzięki enzymowi lucyferazie, zamieniać część tej energii w światło. Dlatego mówi się o autoluminescencji: roślina świeci bez dostarczania z zewnątrz lucyferyny czy specjalnych odczynników. Ten efekt nie jest jednak „lampką” w ogrodzie, raczej miękkim blaskiem, który najlepiej widać w półmroku i w ciemności, gdy oczy chwilę się przyzwyczają. Jest też prosta zależność, im lepszy wzrost i więcej światła w ciągu dnia, tym łatwiej zauważyć świecenie, a w cieniu może być ono wyraźnie słabsze.
Stanowisko warto zaplanować w pełnym słońcu, tak aby roślina miała około 6-12 godzin bezpośredniego światła dziennie. To typowa roślina na sezon wiosna-lato i na zewnątrz lepiej ją wynosić dopiero, gdy nocne temperatury stabilnie utrzymują się powyżej 4-5°C, unikając zarówno przymrozków, jak i przegrzewania. Petunie zwykle traktuje się jako jednoroczne, ale tę odmianę można też prowadzić w domu w jasnym, słonecznym miejscu, co ma sens, jeśli ktoś chce mieć ten nocny efekt bliżej wnętrza niż rabaty.
Z punktu widzenia bezpieczeństwa obowiązują standardowe zasady jak przy innych petuniach, to nie jest roślina do jedzenia, a donicę lepiej trzymać poza zasięgiem małych dzieci i zwierząt, które mogłyby ją podjadać.
Rośliny tego typu bywają również objęte ochroną prawną (np. patentową lub licencyjną), co w praktyce oznacza zakaz rozmnażania i prowadzenia dalszej hodowli.
Niestety, ta świecąca petunia nie jest obecnie normalnie dostępna w Polsce, bo sprzedaż jest prowadzona na terenie USA, a eksport do innych krajów bywa ograniczany. W praktyce chodzi o dwie rzeczy: po pierwsze o przepisy dotyczące GMO, bo w USA roślina ma określony status regulacyjny, natomiast w Unii Europejskiej wprowadzanie GMO do środowiska i do obrotu podlega odrębnym procedurom i zgłoszeniom. Po drugie dochodzą wymogi fitosanitarne przy imporcie żywych roślin do UE, gdzie co do zasady potrzebne są odpowiednie dokumenty (np. świadectwo fitosanitarne), co dodatkowo utrudnia legalną sprzedaż wysyłkową.
Monika Myślicka
Specjalista ds. rozwoju obszarów wiejskich
Źródła:
1. Light Bio (strona producenta) https://light.bio
2. Publikacje naukowe o „grzybowej” bioluminescencji i autoluminescencji roślin
