Szkodniki w uprawach soi
Szkodniki w uprawach soi
Początek wegetacji – zagrożenie dla nasion i młodych roślin
Soja jest uznawana w Polsce za roślinę stosunkowo odporną na szkodniki i rzadko wymaga ich bezpośredniego zwalczania. Sytuacja ta może się jednak zmienić, ponieważ powierzchnia jej upraw stale rośnie, a klimat ulega ociepleniu. Na plantacjach pojawiają się zarówno gatunki znane z innych roślin bobowatych, jak i takie, których wcześniej nie kojarzono z soją.
W początkowej fazie wegetacji młode rośliny są szczególnie wrażliwe. Jednym z zagrożeń jest śmietka kiełkówka, której larwy uszkadzają nasiona, kiełki oraz młode siewki. Następstwem ich żerowania są braki we wschodach, zamieranie lub słabszy rozwój roślin. Larwy tej małej muchówki często rozwijają się na stanowiskach ze znaczną ilością świeżej, rozkładającej się materii organicznej. Również niskie temperatury sprzyjają jej występowaniu.
Problemy ze wschodami mogą być także mylone z żerowaniem rolnic. Gąsienice tych nocnych motyli z rodziny sówkowatych podgryzają szyjki korzeniowe młodych roślin tuż przy powierzchni gleby, w wyniku czego siewki zamierają.
Zagrożeniem, zwłaszcza wiosną, są również oprzędziki. Ich larwy uszkadzają korzenie oraz brodawki korzeniowe, natomiast dorosłe osobniki wygryzają na brzegach liści i liścieni charakterystyczne półkoliste fragmenty.
Problemem dla wielu plantatorów są także gołębie. Wyciągają nasiona z gleby, wyrywają całe siewki lub odrywają liścienie, co może prowadzić do znacznego przerzedzenia obsady.
Szkodniki liści, pędów i kwiatów
Wraz z rozwojem roślin pojawiają się kolejne zagrożenia dla liści, pędów, pąków i kwiatów. Jednym z nich jest rusałka osetnik. Gąsienice tego motyla mogą powodować znaczne uszkodzenia liści. Młode osobniki bytują w zwiniętych liściach, a starsze oplatają przędzą kilka liści i żerują w takim oprzędzie. W efekcie powstają liczne dziury, a przy dużej liczebności gąsienic może dojść nawet do całkowitego ogołocenia roślin. Liście może uszkadzać również wieczernica szczawiówka.
Na plantacjach występują także bardziej powszechne gatunki, takie jak wciornastki, mszyce, przędziorek chmielowiec, zmienik lucernowiec czy ozdobnik lucernowiec. Nakłuwają one tkanki i wysysają soki, powodując skręcanie, deformację, a nawet więdnięcie liści i pędów.
Szkodnikiem soi może być także dobrze znana rolnikom uprawiającym kukurydzę omacnica prosowianka. Jej gąsienice drążą korytarze w łodygach, przez co rośliny stają się słabsze i łatwiej się łamią.
Zagrożenie dla strąków i nasion
W okresie tworzenia strąków zagrożone są również nasiona. Wciornastki i pluskwiaki mogą uszkadzać młode strąki, powodując ich deformacje oraz zahamowanie rozwoju nasion. Szkody mogą powodować także pachówka strąkóweczka i strąkowiec bobowy, których larwy wgryzają się do strąków i żerują na znajdujących się w nich nasionach.
Szkody powodowane przez zwierzynę
Straty mogą powodować również większe zwierzęta, m.in. zające, daniele, sarny czy jelenie. Zjadają one młode części pędów i liście, a także mogą wydeptywać całe rośliny.
Podsumowanie
Soja nadal nie wymaga intensywnej ochrony przed szkodnikami, jednak nie oznacza to, że można całkowicie zrezygnować z obserwacji plantacji. Zachodzące zmiany klimatyczne mogą sprzyjać występowaniu niektórych gatunków i zwiększać ich znaczenie. Podstawą jest regularna lustracja plantacji i szybka reakcja w przypadku pojawienia się licznej populacji szkodników mogących powodować straty w plonie.
Opracowała:
Kamila Janiszewska
Starszy specjalista ds. rolnictwa ekologicznego i ochrony środowiska
